Idiris + Cawil + Sanyare oo jeediyey khudbado ay ku doonayaan taageerada shacbiga ee heshiiska Aljaabiri BY: Cabdikariim Yare
Wefti uu hogaaminayo Wasiirka Xanaanada Xoolaha oo ay qeyb ka yihiinWasiirada Qorsheynta qaranka, Maaliyada, Dib u dejinta, Beeraha iyo Xildhibaano aqalka baaralamaanka ah oo booqasho hal maalin qaadatay ku soo gaadhay Magaalada Berbera ayaa shalay khudbado kala duwan ka jeediyey xarunta maxjarka xoolaha ee Berbera oo ay dhisayso shirkada Aljaabiri,
ujeedada socdaalka wefti xukuumada ayaa lagu sheegay cadeynta habsami u socodka hawlaha maxjarka iyo guud ahaanba heshiiska Aljaabiri Xukuumada la gashay Waxaana Gobolka kusoo dhaweeyey Badhasaabka Saaxil Maxamed Cabdilaahi iyo kuxigeenkiisa Soobe oo ka hortagay halka uu Maayarkuna kusoo dhaweeyey Berbera Weftigan,
waxa goobtii maxjarka hadalo ka jeediyey Wasiirka Wasaarada Xanaanada Xoolaha Dr Idiris Cabdi Ibraahim Waxaanu hadalkiisu ku bilaabay oo uu yidhi “Waxaynu joognaa Maxjarkii cusbaa ee Berbera qaybtiisii hore oo aynu filayno in degdeg xooluhu uga dhoofaan mooshinka Xajka ka hor oo ay Sucuudiga qabtaan,
waxaan doonayaa in yar inaan ka idhaahdo Maxjarkan, maalgelinta waxa leh shirkada Aljaburi iyo Ras-ALkhima taana weynu ogeyn cida maal gelisay inagu waxaynu leenahay dhulka iyo maxjarkeeni hore oo la bedelay oo laga dhigay noocan,
oo intaas ayey ku darsatay dowladeenu qaybtani waxay noqon doontaa qaybta lo,da iyo Geela laakiin hada inta aanu dhismin maxjarka qaybtiisa kale waxa loo sii isticmaali doonaa adhiga Xajka waayo waa degdeg laakiin maxjarka qaybtiisa hadhay way ka wayntahay qaybtan hadda aynu joogno saddex jibaar ayuu ka weyn yahay waxaanu noqon doonaa 350 hangar oo kuwan oo kale ah ilaa afar boqol oo kun oo neef oo adhi ah ayuu qaadkiisu noqon doonaa markaa waxaan aad iyo aad u jeclahay saaxiibadeyda kale ee wasiirada kolay ninkii wax ku darayaa wuu odhan doonaa kelmad,
aniga iyo Xasan (xasan Al xuseyni wakiilaka Aljaburi & Rasalkhima) waa nin aad iyo aad qiimo ugu leh waxaanu wakiil ugayahay dhinaca dhismaha ALjaburi iyo Raskhima intaba waana nin howlo badan dalka ka qabtay oo Somalilander ah maanta,
maxjarkana waa ogtihiin dhibaatada iyo howsha adage ee hirgelintiisa lala soo maray waxaanu runtii ku hirgalay go,aan Madaxweyne,Go,aanka madaxweyne ku xigeenka iyo go,aanka golaha wasiirada Runtii dhib badanbaa loosoo maray markaynu eegno marxaladuhu soo marey arinkani iyo wadan dimoqraadiyeynu nahayoo waa layna dhacayaa iyo hanjabaaduhu wey badnaayeen ,
laakiin dowladu waxay go,aan adag ku gaadhay inay howshani socoto oo mar uun aynu yeelano maxjarka geeska afrika ugu weyn waanuu suurta gelayaa oo maantaad aragtaan isagoo dhamaad ah todoba casho kabacdi ayaanu kaga faraxalaynaa ayuu yidhi ninka dhismaha wadaa”
Wasiirka Xanaanada Xoolaha oo ka hadlay maxjarkii hore u dhagaxa u dhigay ee cusbaana oo uu sheegay inuu bilaabmayo kan marka lagu dhameeyo todobada cisho wuxuu yidhi “kii cusbaa ee waynaana waa inuu dhamaadaa laba ilaa sadex bilood wax ka yar gudahood, laba kiiloo mitir oo dhinac ah iyo dhinaca kale oo isna hal km ah ayuu ku fadhiisanayaa, midkalaan idiin sheegayaa waxa iska badan dacaayada oo cid waliba way hadlaysaa, saxaafadiina waxwalba waa lagu qorayaa sanadkana xoolaha ka dhoofay dalka cidkasta weydiiya kastamis waydiiya, dekada waydiiya xoolihii sanadkii hore dhoofay ayay shan & afartan kun dheeryihiin,
sanadku markuu dhamaadana hal milyan bay is dheeraanayaan xoolahan badan ee ka muuqda rikoodhkana waa kuwa u dhoofay aljaabiri oo Yemeni dhawr jeer bay inaga xidhay oo golfku inaga xidhnaa ilaa hadana cidi mageyn karto imaaraatka,
shalay fariin baan ka helay ninkii inoo joogay yeman uu leeyahay hakiya xoolaha ilaa amar danbe waan ka diiday wixii xoolo dhoofsanaya ma diidayno ayaan ugu jawaabay, waxaan kusoo koobayaa hadalkayga wixii wanaagsan waa in lagu mahadnaqaa dawladuna dadaal badan bay u gashay marka uu dhameystirmana cidna inalama tartami kartaana ma jirto,
waad ogtihiin oo wankena madaxa madoobaa suuqa wuu ka baxay waxana dhici doonta inay xooluhu bartan yimaadaan meelkasta haka yimaadaane” ayuu hadalkiisa kusoo xidhay Wasiirka Xanaanada Xoolaha Somaliland Dr Idiris braahim Cabdi oo halkaasi ak jeediyey khudbad dhinacyo badan taabatay oo u jeediyey saxaafada dalka.
Waxa kale oo Wasiiradii halkaa ka hadlay kamid ahaa kaas oo isugu ka hadlay ujeedada safarkooda Wasiirka Qorsheynta Qaranku Cali Ibraahim Maxamed (sanyare) waxaanu si kooban uga hadlay ujeedada socdaalkooda waxaanu yidhi “Waxaanu halkan ku maraynaa wasiiro badan sababta aanu halkan inimidna waxa weeye inaanu aragno sida ay u socoto hawsha mashruucu waayo markaanu hargeysa iska joogno tawtawdaa inagu badan sidaa awgeed baanu u nidhi waxaan rajaynayaa in iminka wixii ka danbeeyey in runta laga sheegi doono maxjarkan,
waxaan jeclahay in aad looga wada shaqeeyo dhana looga soo wada jeedo dhismaha maxjarkan waayo dhaqaaleheena ayaa ku xidhan markuu dhamaadana waxaan rajaynayaa inaynu badh tuuri doono dhiishii faqriga dadkeenuna ma badna saxaafadana waxaan jeclahay inay kala saaraan tawtowda iyo wixii dhaqaale ku xidhan laakiin siyaasadu waa isk towtow maantana waynu aragnaa mashruuc dhaqaale oo mustaqbal caruurteena u lihi inuu halkan ka bilaabmay”
Wasiirka Wasaarada Maaliyada Xuseen Cali Ducaale (cawil) oo kamid ahaa xubnihii wasaarada ee goobta maxjarka ka hadlay ayaa hadalkiisa ku bilaabay oo yidhi “Waxaan qolada warbaahinta u sheegayaa in arintan aad aragtaan ay ku timi sidaa wasiirku sheegay dadaal, dhabar adeyg, anigu wasiir maaliyan ahaa afar sanadood waxaan daba soconay In maxjarkan oo kale dhisno waxay nagu yidhaahdeen afar milyan oo dolar bixiya,
waxay nagu kaliftay inaan anigu u tago camuudi oo aan idhaahdo naga damiino, maanta illaahay mahadii weeye nin walaalkeena oo jaabiri ah baa inoo dhisay wax alaale iyo wax uu inagu soo dalacayna ma jirto waxa weeye afar malyuun oo dolar buu galiyey,
ninkaas oo kale umaduhu way soo dhaweeyaan, way sharfaan, way amaanaan, inagana waxay tahay inuu dareenkeenu yahay qofka wax soo kordhiya in lala caloobo lala dagaalamo been laga sheego ninkii muwaadin ah iyo kii ajanibiga ahaaba, Ninka maxjarka intaas leeg inoo dhisay waxa had iyo jeer suuqa la galiyaa cid baa loo xidhay adhigeenii baa la boobayaa oo halka niman sharafeysan ay ilaa putland adhigeenii ka dhoofiyaan waana cadaawad aad arkayso inaanay mudnayn inay danbigaas ka galaan umadooda oo cashuurtii halkan lagu qaadi lahaa inay cadowgeena u geeyaan, oo gurmad siiyaan oo putland rasaas soo siisato oo xataa aanad fahmi Karin sababta ay sidaas u yeelayaan”
Wasiirka Maaliyada oo hanjabaye ayaa isagoo hadlakiisa sii wada raaciyey oo yidhi “Cidii adhi ka dhoofisa putland iyo meel kale waanu la dagaalamaynaa waxaanu u arkaynaa khaayimal wadanyiin inay cadow nagu yihiin jilbahaanu dhulka ugu dhufanaynaa adhigooda ayaanu dhacaynaa inakoo maanta hawlo ku jirna nin adhigeenii meelo kale geeya ogolaan mayno, waxa markaa loo baahanyahay oo hawl culus baad haysaan waxa layidhi medhiyuhu waxay iska noqdeen dawlad afaraad waxa loo baahanyahay waxa inoo soo kordhaya inaad umadeena u sheegtaan oo wixii been ah ee la idiin sheegayo daba gashaan oo xaqiiqayada ogaataan oo markaa runta umada u sheegtaan markaa wixii runa run ah qora, dhaliilaheenana haday jiraan qortaan oo haday xitaa wadaniyadu idinku kalifto qarisaan,
Dawlada dhan ee USA waxyaabo badan baanay ka qorin ciraaq oo ay danta dawladooda iyo umadooda u arkeen inakana waxa loo baahanyahay inaad xaqiiqda qortaan ninkii maanta inoo sameeyey waxaan rabaa walaa suudaan walaa jabuuti qolo adhi inagula tartami kartaa ma jirayso, wuxuu igu yidhi ninkan masriga ahi, Sucuudiga ayuun baa idinka horeeya oo ka labaad baad tihiin, suudaan iyo jabuutiba waad ka horeysaan waa sharaf waa wax inoo soo kordhay illaahayna waxaan ka rajaynaa inuu maxjarkan mid barakaysan ka dhigo adhiga soomaali oo dhan ilaa NFD inuu halkan ka dhoofo ninkaa saaxiibkeen ahna aan u mahad naqno” ayuu Wasiir kusoo xidhay hadalkiisii.
Waxa kale oo hadlay Wakiil Aadan Baradho oo Wakiil u ah Aljaabiri ee xoolaha waxaanu soo dhaweeyey dhamaadka dhismaha maxjarka isagoo ku booriyey dadweynaha reer Somaliland in la taageero Maxjarka iyo Hawl qabadka iyo horumarka uu soo kordhiyey waxaanu yidhi “Haday wax is dhimeen ganacsigii tirade xoolaha kuwa is dhimay waa kuwii yaman u dhoofi jiray labo sababood awgood lo’dii ay inaga ianga qaadan jirtay oo itoobiya ka ufrantay iyo iyadoo xoolaheenii isku soo gaadheen sayladii yamaneed taasina ta sababtay isdhinka xoolaha,
haddii la leeyahay xoolihii nin baa loo xidhay kuwa la xidhay awalbay way xidhnaayeen oo wax inoo soo kordhay oo la inoo furay” Waxa kale oo halkaasi ka hadlay Wasiirada Dib u dejinta Somaliland iyo Wasiirka beeraha Somaliland oo labaduba muujiyey taageerada ay u hayaan heshiiska Xukuumada la gashay Aljaabiri iyo socodka dhismaha Maxjarka Berbera.


By:-Cabdikariim Siciid Saalax
clkarim_3@hotmail.com
Berbera Somaliland